Eten lijkt iets vanzelfsprekends. We doen het elke dag. Maar in een psychiatrische omgeving is voeding zelden neutraal. Het kan veiligheid geven of onrust oproepen, ontspannen of net spanning versterken. In UPC Duffel komen diëtisten Elien, Amber en hun vier collega’s deze complexiteit elke dag tegen. En precies daarom kozen ze ons ziekenhuis als werkplek.
Diëtisten worden vaak herleid tot lijstjes, voedingspiramides en op de weegschaal staan. Maar wie Elien en Amber aan het werk ziet, weet meteen: hun job is zoveel meer dan zeggen wat wel of niet mag. Naast hun werk in het AZ Sint-Maarten bewegen ze zich in UPC Duffel tussen consultaties, afdelingen en de voedingsdienst.
Van interesse in voeding naar zorg voor mensen
Zowel Elien als Amber startten hun opleiding vanuit een interesse in voeding. Maar al snel merkten ze: weten wat gezond is, is zelden het probleem. “De meeste mensen weten perfect dat groenten en fruit belangrijk zijn”, vertellen ze. Tijdens stages in de geestelijke gezondheidszorg voelden ze: hier gebeurt iets anders. Hier gaat het niet alleen over voeding, maar over mensen. Over hun geschiedenis, hun kwetsbaarheid, hun emoties.
Voor Elien speelde ook persoonlijke ervaring een rol. Zelf was eten voor haar een tijd problematisch. Van dichtbij zag ze hoe weinig klassieke adviezen dan helpen. “Gewoon zeggen wat iemand moet eten, werkt niet als je niet begrijpt waarom iemand een moeilijke band heeft met eten.” Dat zoeken naar het verhaal áchter het gedrag werd haar drijfveer. Amber herkent datzelfde gevoel. Ze groeide op in een omgeving waar veel op dieet werd gegaan, telkens met dezelfde teleurstelling. “Het werkte nooit. En dat bleef hangen.”
Voeding als ingangspoort
In ons psychiatrisch centrum begeleiden Elien en Amber patiënten tijdens opname. De vragen lopen uiteen: gewichtstoename, ondergewicht, stofwisselingsziekten, eetstoornissen, emotioneel eten of net geen eetlust bij bijvoorbeeld depressie.
Ze zijn geen psychologen. Maar in gesprek gaan over eten betekent hier vaak ook: rust brengen, normaliseren, vertrouwen opbouwen. Zoals die patiënt die in paniek de wachtzaal binnenkwam met drie pakken koeken onder de arm. Hij had ze in promotie gekocht en was bang dat hij ‘fout’ had gedaan. Wat voor een ander banaal lijkt, was voor hem op dat moment allesbepalend. “Elke vraag verdient ernst”, zeggen Elien en Amber. “Voor ons lijkt het soms klein. Voor die patiënt is het groot.”
Wat hun werk bijzonder maakt, is het traject dat ze samen met de patiënt kunnen afleggen. “Je staat hier echt naast iemand. En dat voel je.”
Dankzij Elien en onze gesprekken leerde ik om opnieuw een gezonde relatie op te bouwen met mijn eetpatroon. Dat is een onmisbaar deel geworden van mijn herstel. Zonder oordeel en met veel geduld hielp ze me om samen te kijken naar de moeilijkheden en mogelijkheden. Elien leerde me ook hoe belangrijk het is om goed voor mijn lichaam te zorgen en hoe dat mijn psychische gezondheid positief beïnvloedt. Lange tijd zag ik die twee als aparte 'dingen' gezien. Het besef en de ervaring dat ze onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, betekenden voor mij een kantelpunt. Daar ben ik Elien heel dankbaar voor!
Getuigenis van één van onze zorggebruikers
Tussen keuken en behandelteam
Hun werk speelt zich niet alleen af in de consultatieruimte. Elke dag volgen ze de voeding bij nieuwe opnames, allergieën en medische diëten nauwkeurig op. Eén fout kan onrust of medische risico’s veroorzaken.
Ze schakelen voortdurend: tussen patiënt en keuken, tussen individuele noden en groepsmaaltijden. Samen met de voedingsdienst denken ze na over menu’s en productkeuzes: evenwichtig, haalbaar en mee met maatschappelijke evoluties, zonder te overweldigen.
Ook binnen de behandeltrajecten groeit hun rol. Wanneer voeding een belangrijke plaats inneemt, schuiven ze mee aan: via verslaggeving, overlegmomenten of, in complexe situaties, wel eens een familiegesprek.
Daarnaast organiseren ze groepssessies rond honger en verzadiging, etiketten lezen, mindful eten en milde, haalbare keuzes. “Naast maatwerk per afdeling is er nu ook een vast aanbod: de 'Food & Move'-sessies, samen met de bewegingstherapeuten.” Afdelingen en zorggebruikers kunnen daarop intekenen, terwijl maatwerk mogelijk blijft wanneer nodig.
Kleine momenten, grote impact
En toch zit de kern van hun werk niet in schema’s, overlegmomenten of menuaanpassingen. Die vormen het kader. Wat blijft hangen, zijn de gesprekken waarin iemand voor het eerst durft toegeven hoe moeilijk eten eigenlijk is. De twijfel in een blik. Iemand die rust vindt rond eten na jaren strijd. De opluchting wanneer iets ‘mag’. Het kleine knikje dat zegt: ik voel me begrepen. Daar, in die ogenschijnlijk gewone momenten, gebeurt het echte werk. Zoals die jonge patiënte die na een gesprek nog één vraag had. Niet over voeding, maar of ze een knuffel mocht geven. “Dat raakt”, zeggen ze. “Dan voel je hoe groot het vertrouwen is.”
“Elke keer opnieuw beseffen we waarom we dit doen”, zeggen Elien en Amber. “Omdat eten hier nooit zomaar eten is. We helpen opnieuw vertrouwen te krijgen. In voeding, in hun lichaam en in zichzelf.”
Ik ben je enorm dankbaar voor de manier waarop je mij echt hoort en ziet in mijn herstel. Het betekent zoveel dat cijfers en de weegschaal voor jou niet centraal staan, maar wel mijn eetgewoontes en mijn mentaal welzijn. Door die focus voel ik me minder beoordeeld en meer gesteund als mens. Dat je mijn tempo respecteert en tegelijk zachte, haalbare uitdagingen aanreikt, geeft mij vertrouwen. Dankzij jou voelt herstel veiliger en minder eenzaam aan.
Getuigenis van één van onze zorggebruikers